Hoe kies ik en slaapzak?

Stap 1: Hoe warm moet de slaapzak zijn?

Deze vraag is moeilijk te beantwoorden, omdat de meeste actieve buitensporters een slaapzak willen die geschikt is voor al hun activiteiten door het jaar heen. Een slaapzak die niet te warm is in de zomer maar toch lekker warm in de winter, die klein op te rollen is en, natuurlijk, niets weegt. Wij zijn ook op zoek naar zo’n slaapzak! Het simpele feit is dat geen enkele slaapzak ideaal is onder alle omstandigheden. Kies daarom een slaapzak die voldoet tijdens de meerderheid van je activiteiten. Een 3-seizoenen slaapzak kun je prima allround gebruiken. Ga je af en toe in de winter kamperen, dan is het de vraag of je een echte 4-seizoenen slaapzak aan moet schaffen. Een 3-seizoenen mummie kun je in dat geval ook goed opwaarderen met een fleeceliner. Voor serieuze wintertochten gaat er natuurlijk niets boven een serieuze winterslaapzak.
Er zijn heel veel factoren die bepalend zijn voor het verschil tussen een gezonde nachtrust en wakker liggen als gevolg van warmte of koude: temperatuur, hoogte, windsnelheid, luchtvochtigheid, gezondheidstoestand, inspannende activiteit, voeding, alcohol(!), enz. Dit maakt de toepassing van temperatuursindeling voor slaapzakken in het beste geval dubieus en in het ergste geval misleidend.
Wij gebruiken een seizoensindeling in 4 categorieën; van 1-seizoen voor een zomerslaapzak tot 4-seizoen voor een winterslaapzak die ook geschikt is voor grotere hoogte. Als toevoeging daarop bieden wij slaapzakken in de expeditieklasse voor de meest extreme omstandigheden: polar, hooggebergte, enz. Deze indeling is niet perfect, maar in onze ogen wel het best bruikbaar om de prestaties van een slaapzak aan te geven.

Stap 2: Een mummie- of dekenmodel?

Er bestaan grofweg twee modellen slaapzakken: mummies en dekens. Mummiemodellen zijn zo gesneden dat ze de lichaamsvorm zo veel mogelijk volgen. Mummiemodellen hebben een voorgevormde capuchon om warmteverlies via hoofd en nek tegen te gaan. Het mummiemodel is vanwege de efficiënte isolatie de beste keus voor iedere actieve buitensporter die de hoogste isolatiewaarde wil met het minste gewicht en het kleinste pakvolume. Dekenmodellen bieden meer bewegingsruimte voor de benen en kunnen thuis eventueel als dekbed gebruikt worden. Maar iedere keer als je draait in je slaap, kom je op een koude plek in de slaapzak en kost het je weer energie om deze plek op te warmen.

Stap 3: Dons of synthetisch?

Beiden hebben ze hun voor- en nadelen. We zullen het proberen zo kort en bondig mogelijk uit een te zetten:

Dons

Een slaapzak kan gevuld zijn met ganzen- of eendendons. De donsvlok van gans is groter en heeft meer veerkracht dan die van een eend. Daarom is een slaapzak gevuld met ganzendons bij gelijk vulgewicht en samenstelling warmer. De zuiverheid van het dons is voor warmte ook van belang. Zuiverheid wordt aangegeven in een percentage. Een zuiverheid van 85% betekent: 85% dons en 15% veertjes. 96% is het hoogst haalbare percentage. Hoe zuiverder het dons, hoe hoger de isolatiewaarde. Onze donzen slaapzakken zijn gevuld met de beste kwaliteit Oost-Europees eenden- of ganzendons. Een tweede maat voor de kwaliteit van dons is de vulkracht index. Dit is de uitzet/veerkracht van het dons die wordt bepaald met behulp van de Lorch-test van het IDFL (International Down & Feather Laboratory). Hoe groter de vulkrachtindex, hoe hoger de isolatiewaarde. Dons met vulkrachtindex van 700 wil zeggen dat 1 ounce (28,35 gram) dons kan uitzetten tot 700 cubic inches (11,5 liter). De vulkrachtindex van de dons soorten in onze slaapzakken ligt tussen de 480+ en 750+. De Lorch-test wordt gezien als de standaard test. We moeten echter opmerken dat sommige landen (bijv. de Verenigde Staten) een andere test gebruiken die een hogere vulkracht index geeft voor hetzelfde dons. De gemiddelde levensduur van een donzen slaapzak is 8 tot 12 jaar. Een donzen slaapzak kan bijgevuld worden.

Synthetisch

Er zijn veel verschillende modellen slaapzakken met een synthetische vulling op de markt. Veel fabrikanten claimen een vulling te produceren die de isolatiewaarde en duurzaamheid van dons evenaren. Geen van deze claims kan in de praktijk standhouden. Toch is er één groot voordeel: een natte synthetische vulling droogt veel sneller dan dons. Dit maakt synthetische slaapzakken tot een interessant alternatief voor zeilers, speleologen en diegenen die voor langere tijd in natte omstandigheden moeten overnachten. De claim dat een synthetische slaapzak in natte toestand nog steeds een hoge isolatiewaarde heeft, is een sprookje. We hebben het geprobeerd! 

Diverse constructiemethoden

Dons

• Doorstikken
  Dit is de simpelste, lichtste en goedkoopste constructiemethode. Het binnen- en buitentijk worden op elkaar gestikt en de kanalen die zo ontstaan, worden gevuld met dons. Ideaal voor een zomerslaapzak. Deze constructie is erg geschikt als het gewicht  en pakvolume van het grootste belang zijn (zomerkampeerders, reizigers enz.) Voor mensen die een hoge isolatiewaarde nodig hebben is deze constructie niet geschikt vanwege het warmteverlies op de naden.
• Schotten
  Dit is de klassieke constructiemethode voor dons gevulde slaapzakken en kleding. Schotten van 5 of 6 centimeter worden tussen de binnen- en buitentijk gestikt om zo kamers te vormen die gevuld kunnen worden. Deze constructie voorkomt warmteverlies via de naden.

• Trapezoïde schotten
  Deze techniek is vergelijkbaar met de klassieke schotten, met dit verschil dat de schotten nu om en om schuin, als in een trapezium, worden geplaatst. Het grote voordeel van deze constructie is dat het binnen- en buitentijk beter van elkaar af blijven staan, waardor het dons de kans krijgt om verder uit te zetten.

• Dubbele schotten
  Deze meest geavanceerde constructie wordt toegepast in expeditie slaapzakken. Eigenlijk twee slaapzakken in één. Eén zak met verticale kamers, de andere met horizontale kamers. De meest effectieve constructie voor de meest extreme omstandigheden.

Synthetisch

• Single quilting
  Simpel gezegd worden de binnen- en buitentijk van de slaapzak losjes aan de vulling gehecht. Koude plekken als gevolg van doorstikken worden hierbij voorkomen.

• Profiling
  Bij profiling zorgt een hars- of warmtebehandeling er dat er zoveel stabiliteit is, dat de vulling geen extra steun nodig heeft in de vorm van stiksels en eenvoudig kan worden bevestigd aan de zijnaden. Dit gaat koude plekken tegen en geeft de vulling kans om volledig uit te zetten.

• Dakpanconstructie
  Zoals de naam al aangeeft, lijkt deze constructie op manier waarop dakpannen op een dak worden gelegd. Stroken van de vulling worden overlappend op hun plek gestikt. Zo ontstaat een duurzame, gestikte constructie zonder de nadelen van koude plekken.

Hoe houd een slaapzak mij warm?

Warme laag

Een slaapzak geeft geen warmte, maar houdt warmte vast die het lichaam afgeeft. De warmte wordt opgeslagen in een heleboel kleine holletjes van de vulling. De laag van warme lucht die je daarmee om je heen creëert, werkt als een buffer tegen de kou. Dus als je ziek of heel moe bent, en dus weinig warmte afgeeft zal het langer duren voordat de slaapzak lekker warm is en een goede buffer is tegen de kou.

Warmte verlies

Als je goed gaat kijken naar de constructie van slaapzakken dan zul je ontdekken dat er veel aan gedaan wordt om het warmte verlies zo veel mogelijk te beperken. Bijvoorbeeld een tochtstip die over de ritssluiting valt. Een nekkraag die de warmte in de slaapzak houd. Maar ook hoe de vulling wordt vast gehouden of op zijn plaats gehouden. Ook de vorm draagt bij. Bij een dekenmodel kom je iedere keer als je draait op een koude plek die je weer moet opwarmen. Bij een mummymodel draai je met de hele slaapzak zodat de warmte om je heen blijft. Ook het gebruik van een cappuchon is om warmte rond het hoofd vast te houden.

Wat te doen als je het koud hebt?

Trek sokken aan en als je een muts bij je hebt doe die op. Op je hoofd lopen heel veel bloedvaten. Je hoofd ligt buiten de slaapzak volop in de kou. Al het bloed koelt af en wordt verder door het lichaam gevoerd wat als gevolg heeft dat je hele lichaam afkoelt. Door een muts op te zetten zorg je er voor dat het bloed minder afkoeld, waardoor je hele lichaam warmer blijft.

Hoe onderhoud ik mijn slaapzak

Tijdens gebruik

Laat de slaapzak s' ochtends, indien dit mogelijk is, een tijdje luchten voordat je hem inpakt. Op deze manier kan het vocht dat 's nachts in de slaapzak getrokken is verdampen. Als het regent of de luchtvochtigheid hoog is dan moet je het natuurlijk niet doen dan verzamelt je slaapzak alleen maar vocht. 

De slaapzak wassen

Een slaapzak kan behoorlijk vuil worden op een reis. Niet alleen van de buitenkant maar ook van binnenuit doordat er heel wat transpiratie door de vulling heen naar buiten is verplaatst. Al het vuil en zout dat in het transpiratievocht zat, blijft achter in de slaapzak. Dus zul je de slaapzak moeten wassen. De dunne zomerdekens kunnen vaak nog wel thuis gewassen worden, maar de dikkere slaapzakken of de slaapzakken met donsvulling zijn eigelijk thuis niet goed meer te wassen. Als ze in de wasmachine passen dan zitten ze vaak zo klem dat ze niet gewassen worden. Was hoort te vallen in een wasmachine wil het gewassen worden. Omdat het thuis wassen van deze slaapzakken eigelijk niet goed kan, bieden wij een wasservice aan. Dit bespaart u een hoop moeite.