Hoe kies ik een brander

Bij het kiezen van een brander moet men bepalen onder welke omstandigheden de brander gebruikt gaat worden, waar de reis naartoe gaat, de verkrijgbaarheid van de brandstof en hoe vaak de brander gebruikt gaat worden. Alle antwoorden op deze vragen samen bepalen welke brander geschikt is voor de reis. Vaak maakt men eerst een keuze uit de soort brander (gas, spiritus, benzine of multifuelbrander) en vervolgens een specifiek type in dit soort.

Stap 1: Wat is uw vorm van reizen?

Gaat de brander mee in de rugzak, fietstas of gaat hij gewoon achterin de auto mee? Dit is van belang voor het gewicht van de brander en eventuele extra brandstof die mee genomen moet worden. Ga je met het vliegtuig, dan kun je in ieder geval geen brandstof meenemen. Het meenemen van een brander in uw bagage kan ook voor de nodige problemen zorgen. Ze kunnen in beslag worden genomen door douanebeambten, dit geldt vooral voor de benzinebranders (en lege benzineflessen) die nog naar benzine ruiken. Voor meer informatie en voorwaarden voor het vervoer van branders, kan je het best tijdig contact opnemen met de luchtvaartmaatschappij. 

Stap 2: In welke omstandigheden ga ik de brander gebruiken?

Bij deze vraag moet u denken aan: gebruik van de brander op grootte hoogte, in kou of sneeuw of in een omgeving met sterke wind? Of zoekt u het nog extremer op?
Op grote hoogten branden sommige branders gewoon niet meer omdat er niet genoeg zuurstof toevoer is.
In kou komt bijvoorbeeld butaan slecht uit zijn gastank. Nu zijn de meeste gasblikjes een mix van butaan met propaan of isopropaan, wat er voor zorgt dat het wat beter eruit komt. Daarnaast zijn er nog tal van andere oplossingen, bijvoorbeeld door het blikje warm te houden, zodat het gas er beter uitkomt.
Bij bijvoorbeeld sneeuw moet je denken aan een ondergrond die smelt. Een brander heeft dan een grondplaat of hangconstructie nodig (aanvullende accessoire). Hangconstructies worden ook gebruikt door klimmers die overnachten op een plek waar geen vlakke grond is.
In gebieden met veel wind of open vlaktes, kunt u denken aan een windscherm.

Stap 3: Welke brandstof is verkrijgbaar?

Deze vraag is natuurlijk essentieel en misschien wel de allerbelangrijkste vraag. Een brander meenemen naar een plek waar geen geschikte brandstof te vinden is, is niet wenselijk. Soms is het erg lastig om antwoord op deze vraag te vinden. U weet nu eenmaal niet altijd wat lokaal aangeboden wordt. Daarnaast worden er verschillende benamingen per land gebruikt voor hetzelde type brandstof. In de brandstofnamenlijst kunt u opzoeken hoe de verschillende brandstoffen genoemd worden in diverse landen. 

Stap 4: Hoe frequent gaat u de brander gebruiken?

Heeft u de brander nodig voor alle maaltijden en warme dranken, of alleen op een bepaald moment op uw reis? Voor hoeveel personen gaat u koken op de brander? De intensiteit waarmee de brander gebruikt gaat worden, heeft ook zeker invloed op de keuze.

Gasbranders

Gasbranders zijn eenvoudig te bedienen branders en daarom bij velen favoriet. Uitgaande van de lichtgewicht versies is het gas alleen in wegwerptankjes te verkrijgen. De tankjes zijn van het model doorprik- of ventielsluiting. Bij het doorprikmodel zit de branderkop altijd bovenop het tankje. Bij de ventieltankjes kan men kiezen voor een brander die los van het tankje staat of een die er bovenop zit. Een brander los van het tankje heeft als voordeel dat het veel stabieler is, beter is af te schermen tegen de wind, de regelknop niet onder de hete pan zit, het tankje eenvoudiger te vervangen is als je nog aan het koken bent, makkelijker is voor transport. De ventieltankjes zijn verkrijgbaar in diverse inhoudsmaten, de doorpriktankjes alleen in 200 gr.

Voordelen/nadelen van gas

+ Gemakkelijke brandstof, brander erop, kraantje open, aansteken en klaar is Kees.
+ Efficiënte, snelle brandstof, mits de temperatuur boven nul is en het tankje goed gevuld is. Dit geldt met name voor de doorpriktankjes.
+ Schone en probleemloze vlam met nauwelijks verstopping van het brandstofkanaal.

- Niet altijd makkelijk om wereldwijd aan de juiste tankjes te komen.
- Veel volume op langere trekkings. Lege tankjes moeten weer mee teruggenomen worden todat ze kunnen worden weggegooid.
- Relatief dure brandstof.

Spiritus branders

Deze branders zijn zeer eenvoudig in het gebruik en super betrouwbaar. Denk hierbij aan het brandertje onder de fonduepan. Spiritusbranders zijn geruisloos. 
De Trangia brander is zonder meer het bekendst. Het bestaat uit een vlampotje wat in een aluminium windscherm/ hitteverdeler zit, waar de bijbehorende pan ingehangen wordt. Het geheel is zeer solide en stabiel en doordat alles in elkaar past goed op te bergen.

Voordelen/ nadelen spiritus

+ Makkelijk in gebruik: vullen en aansteken.
+ Zeer betrouwbaar, er is geen brandstofkanaal wat kan verstoppen.
+ Prijsgunstig.

- Weinig efficiënte brandstof. De kooktijd van water is zo'n 3 keer langer dan met gas of benzine. Hierdoor heb je in het totaal meer brandstof nodig.
- Over het algemeen slecht verkrijgbaar in het buitenland.

Benzine en multifuel branders

Deze branders doen het onder alle omstandigheden goed. Er komen alleen wat meer handelingen bij kijken. Zo moeten de meeste branders voorverhit en het branstofreservoir moet door middel van een pompje onder druk gezet worden. Tegenwoordig bestaan de meeste branders uit een losse branderkop die verbonden is met een los brandstofreservoir. Het geheel is stabiel en laat zich goed afschermen tegen de wind. De meeste van deze branders branden goed op kookpuntbenzine, ongelode autobenzine en, na een kleine aanpassing aan de brander, andere brandstoffen zoals wasbenzine en petroleum. Kookpuntbenzine is veruit het schoonst. Het is nagenoeg vrij van allerlei toevoegingen en levert zo de schoonste vlam op met de minste kans op roetvorming en verstopping. Zijn er geen "schone" of kwalitatief goede brandstoffen voorhanden, zoals dat in de meest Derde Wereldlanden het geval is, dan is het beter om een multifuel brander in te zetten. Deze zijn beter in staat om onzuivere brandstoffen te verbranden, zoals bijvoorbeeld diesel.

Voordelen/ nadelen benzine en multifuel

+ Efficiënte en snelle brandstof, daardoor kortere kooktijden, daardoor minder brandstof nodig.
+ Goede verkrijgbaarheid.
+ Relatief goedkoop.
+ Brandt bij elke temperatuur goed.

- De branders zijn duurder in de aanschaf en behoeven regelmatig onderhoud omdat het brandstofkanaal en de sproeier kunnen verstoppen bij gebruik van minder schone brandstoffen.

Aandachtspunten

Elke brander met brandstof is gevaarlijk en moet daarom met de nodige oplettendheid behandeld worden. Branders kunnen per ongeluk omgestoten worden, lekken en giftige gassen uitstoten. Zorg er altijd voor dat er tijdens het koken altijd voldoende ventilatie is. Kook als het enigzins kan altijd buiten de tent. Het voorkomt een hoop condensvorming. Zorg voor een niet brandbare ondergrond bij vooral bij de branders die op de grond naast de tank staan. Deze hebben nogal wat hittevorming naar beneden waardoor droog gras gemakkelijk vlam vat.

Onderhoud

Schoonmaken

Schoonmaken is één van de belangrijkste onderdelen voor het onderhouden van je brander.

Accessoires

Voor de spiritus en benzinebranders zijn voor elk type wel onderhoudssetjes met reserve onderdelen. Het is aan te raden om op lange reizen zo'n setje mee te nemen zodat eventuele reparaties ter plekke gedaan kunnen worden. Bijna alles aan de brander en toebehoren kan gerepareerd of vervangen worden. Aluminium windschermen zijn er ook in alle maten. Als het waait kan de kooktijd zonder een windscherm aanzienlijk langer worden. Ook zal daardoor het brandstofverbruik hoger zijn. Waneer het niet waait heeft een windscherm ook nut. Het geleidt de warmte beter langs de pan wat de kooktijd weer verkort en dus brandstof uitspaart. Sommige branders worden met een windscherm geleverd en kunnen vervangen worden bij kapot gaan of verlies. Voor de MSR branders bestaat de Trillium-Base, een aluminium uitvouwbare onderzetter waar de brander op vastgezet kan worden zodat deze niet in de sneeuw weg zakt.